Menu
Wat is mantelzorg?

Wat is mantelzorg?

Er zijn 4,4 miljoen mantelzorgers in Nederland. Mantelzorg is van grote waarde voor onze samenleving. Maar waar hebben we het eigenlijk over als het over mantelzorg gaat? Wat verstaan we er wel en wat verstaan we er niet onder?

Wat is mantelzorg?
De meeste mensen krijgen op een bepaald moment in hun leven te maken met mantelzorg. Ze worden zelf hulpbehoevend of iemand uit hun omgeving heeft zorg nodig. Vanwege de toenemende zorgvraag en de stijgende zorgkosten is mantelzorg van onschatbare waarde voor onze samenleving.

De overheid hanteert de volgende definitie van mantelzorg:

Mantelzorgers zorgen meer dan acht uur per week en/of langer dan drie maanden en onbetaald voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner, ouder, kind of ander familielid, vriend of kennis.

Mantelzorg kan voor een korte of langere periode zijn. Naast het aantal uren dat iemand per week aan mantelzorg besteedt, gaat het om de aard van de activiteiten. Mantelzorg kan bestaan uit het doen van het huishouden, wassen en aankleden, gezelschap houden, vervoer, geldzaken regelen, enzovoort. Ook verrichten veel mantelzorgers verpleegkundige handelingen. Hulp aan mensen zonder gezondheidsbeperkingen, zoals oppassen op gezonde kleinkinderen, valt buiten de definitie.

‘Het is goed om het gesprek over mantelzorg te voeren met elkaar. Mantelzorg is iets wat mensen écht raakt.’
Gerard Schouw, directeur Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen

Mantelzorg, beroepsmatige zorg en vrijwillige zorg
Mantelzorgers zijn geen beroepsmatige zorgverleners, maar geven zorg omdat zij een persoonlijke band hebben met degene voor wie ze zorgen. Zij krijgen hier bovendien niet voor betaald. Betaalde mantelzorg bestaat dus niet.

Het verschil met vrijwillige zorgverleners is dat deze mensen op eigen initiatief kiezen om zorg te verlenen aan mensen met wie zij in eerste instantie geen emotionele band mee hebben. Ook werken vrijwilligers in georganiseerd verband en kunnen zij stoppen met de werkzaamheden wanneer zij dat willen.

Mantelzorgers geven vaak aan dat de zorgtaken hun ‘zijn overkomen’. Zij kunnen 24 uur per dag mantelzorger zijn, verrichten soms verpleegkundige handelingen en kunnen niet zo makkelijk stoppen met hun taken. Desondanks is er bij mantelzorg geen sprake van een verplichting. Mensen zorgen uit liefde voor een naaste met een zorgbehoefte.

Mantelzorg in cijfers
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) verzamelt gegevens over mantelzorg in Nederland.

  • 1 op de 3 Nederlanders (16+) gaven in 2016 mantelzorg (circa 4,4 miljoen mantelzorgers)
  • 750.000 mantelzorgers geven zowel langdurig (meer dan 3 maanden) als intensief (meer dan 8 uur per week) hulp
  • 8,6% van de mantelzorgers voelt zich zwaar belast (380.000 mantelzorgers)
  • Als het gaat om de groep werkenden, komen de volgende cijfers naar voren:
  • 5 op de 6 mantelzorgers tussen 18 en 65 jaar heeft betaald werk
  • 1 op de 5 werknemers combineert betaald werk met mantelzorg
  • 11% van de werkende mantelzorgers moet dagelijks of wekelijks het werk onderbreken om hulp te kunnen bieden.

Een kwart van de mantelzorgers beschouwt zichzelf ook daadwerkelijk als mantelzorger. Driekwart besteedt dus veel tijd en energie aan zorgtaken, maar is zich bijvoorbeeld minder bewust van de ondersteuning die zij hierbij kan ontvangen. Dat kan vanuit de gemeente zijn, maar ook vanuit de werkgever.

Bewustzijn vergroten

Niet iedereen weet wat mantelzorger zijn precies betekent en niet iedere mantelzorger voelt zich mantelzorger. Om binnen een organisatie het bewustzijn en kennis over het thema mantelzorg te vergroten, kan ervoor worden gekozen om korte enquêtes te houden. Deze geven inzicht over wat er nodig is om het thema (meer) op de kaart te zetten. Lees meer over het bespreekbaar maken van mantelzorg in een organisatie.

Meer informatie over mantelzorg
Mezzo is de landelijke vereniging van mantelzorgers en vrijwilligerszorg. Mezzo zet zich, samen met ruim 330 lid-organisaties, in voor mensen die langdurig en onbetaald voor een ander zorgen. Mezzo behartigt hun belangen en geeft ondersteuning. Mezzo verbindt mensen en organisaties aan elkaar.

In 2005 heeft Mezzo, samen met netwerkorganisatie Qidos, stichting Werk&Mantelzorg opgericht. Werk&Mantelzorg helpt werkgevers naar een mantelzorgvriendelijke organisatie met informatie, advies, begeleiding en concrete tools.

‘Vooral het begrip voor mijn situatie en de ruimte die Amgen mij bood, hebben mij veel goed gedaan.’
Jeroen van Kuijck, mantelzorger